طراحی الگوی ارتقای ارتباطات سازمانی با بهره‌گیری از مبانی رفتار سازمانی مثبت‌گرا

حسن نانگیر, سید طه; فقیهی, ابوالحسن; دانش فرد, کرم اله

doi:10.22034/obs.2025.715581

طراحی الگوی ارتقای ارتباطات سازمانی با بهره‌گیری از مبانی رفتار سازمانی مثبت‌گرا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

سید طه حسن نانگیر ¹

ابوالحسن فقیهی ²

کرم اله دانش فرد ³

¹ دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

² استاد ، گروه مدیریت دولتی ، واحد علوم و تحقیقات ، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران ، ایران

³ استاد، گروه مدیریت دولتی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

10.22034/obs.2025.715581

چکیده

امروزه، کیفیت ارتباطات در سازمان‌ها به‌ویژه روابط بین‌فردی، نقشی مهم و تعیین‌کننده در دستیابی به اهداف سازمانی دارد که دراین‌بین، ترویج مثبت‌گرایی می‌تواند راهگشا باشد. توسعه مثبت‌گرایی در ارتباطات سازمانی می‌تواند موجبات افزایش همگرایی بین افراد و ارتقای جایگاه سازمان را فراهم کند. لذا، مسئله تحقیق حاضر آن است که چگونه می‌توان از ظرفیت مبانی علمی‌رفتار سازمانی مثبت‌گرا برای بهبود کیفیت ارتباطات سازمانی استفاده کرد. بنابراین هدف تحقیق حاضر، طراحی الگوی ارتقای ارتباطات سازمانی با بهره‌گیری از مبانی رفتار سازمانی مثبت‌گراست. این تحقیق درزمره تحقیقات اکتشافی محسوب می‌شود. در مرحله کیفی، از روش تحلیل مضمون (تم) و در مرحله کمی‌از روش تحلیل عاملی تأییدی و نرم‌افزار Smart PLS استفاده شد. در مرحله کیفی به‌منظور طراحی الگوی تحقیق، با 24 نفر از خبرگان دانشگاهی و اجرایی که به‌صورت هدف‌مند انتخاب شدند، مصاحبه انجام پذیرفت. براساس یافته‌ها، سه دسته متغیر شامل محرک‌های ارتباطی، شبکه‌های ارتباطی و اقدامات ارتباطی شناسایی شد. همچنین، 5 بعد اخلاقی، انسانی، عملکردی، پرورشی و هیجانی برای شبکه‌های اجتماعی شناسایی شد. علاوه‌براین، 3 دسته اقدامات شامل اقدامات تسهیل‌گر، تعدیل‌گر و بسترساز و 3 دسته محرک‌ها شامل سازمانی، کارکنان و برون‌سازمانی شناسایی شد. در مرحله کمی، به‌منظور تأیید اعتبار مدل از 189 نفر از مدیران و خبرگان در وزارت ارتباطات ‌و فناوری اطلاعات نظرخواهی شد. روش نمونه‌گیری از نوع تصادفی ساده و ابزار گردآوری داده پرسشنامه بود. یافته‌ها نشان داد که متغیرهای شناسایی‌شده مورد تأیید هستند. نتایج تحقیق نشان داد که بهره‌گیری از مبانی رفتار سازمانی مثبت‌گرا در زمینه ارتقای ارتباطات سازمانی دارای پیچیدگی زیادی است که موفقیت در آن می‌تواند نتایج ارزشمندی به‌همراه داشته باشد.

کلیدواژه‌ها

ارتباطات سازمانی

رفتار سازمانی مثبت‌گرا

سازمان‌های دولتی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

موضوعات

ارتباطات

عنوان مقاله English

Designing a model for promoting organizational communication using the principles of positive organizational behavior

نویسندگان English

Seyed Taha Hasan Nangir ¹

abolhassan faghihi ²

Karamollah Daneshfard ³

¹ PhD Student of Public Administration, Science and Research Unit, Islamic Azad University, Tehran, Iran

² Professor, Department of Public Administration, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran

³ Professor, Department of Public Administration, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran

چکیده English

Nowadays, the quality of communication in organizations, especially interpersonal relationships, plays an important and decisive role in achieving organizational goals, in which promoting positivity can be a solution. The development of positivity in organizational communication can lead to increased convergence among individuals and enhance the organization's status. Therefore, the research problem of the present study is how to use the capacity of the scientific foundations of positive organizational behavior to improve the quality of organizational communication. Accordingly, the aim of the present study is to design a model for enhancing organizational communication by utilizing the foundations of positive organizational behavior. This research is considered exploratory. In the qualitative phase, the thematic analysis method was used, and in the quantitative phase, the confirmatory factor analysis method and Smart PLS software were employed. In the qualitative phase, in order to design the research model, interviews were conducted with 24 academic and executive experts who were purposefully selected. Based on the findings, three categories of variables were identified, including communication drivers, communication networks, and communication actions. Additionally, five dimensions—ethical, human, functional, developmental, and emotional—were identified for social networks. Moreover, three categories of actions, including facilitating, moderating, and enabling actions, as well as three categories of drivers, including organizational, employee-related, and external drivers, were identified. In the quantitative phase, to validate the model, opinions were collected from 189 managers and experts in the Ministry of Communications and Information Technology. The sampling method was simple random sampling, and the data collection tool was a questionnaire. The findings showed that the identified variables were confirmed. The research results indicated that utilizing the foundations of positive organizational behavior in enhancing organizational communication is highly complex, and success in this area can yield valuable outcomes.

کلیدواژه‌ها English

Organizational Communication

Positive Organizational Behavior

Government Organizations

Ministry of Communications and Information Technology

منابع

اسلامی، ‌حسین و عطایی، محمد (1400)، ارائه الگوی ارتباطات سازمانی با رویکرد اخلاقی، نشریه علمی ‌رویکردهای پژوهشی نوین مدیریت و حسابداری، 5(15): 874 ـ 903.

امرللهی، ناهید و آرامی‌اردکانی، زهرا (1399)، تبیین نقش پدیده‌های مثبت سازمانی بر سلامت روان کارکنان (موردمطالعه: کارکنان صنعت نفت ایران )، مدیریت منابع انسانی پایدار، 2(3): 213 ـ 231.

حسینی، روح‌الله و گلی، معصومه (1402)، بررسی میزان اثر بخشی سیستم ارتباطات سازمانی از دیدگاه کارکنان ‏(موردمطالعه اداره پست شهرستان بروجرد)‏، مدیریت دولتی تطبیقی، 1(2): 68 ـ 99.

حلمی، شمامه، احمدی، علی‌اکبر، امیری، مجتبی و جمشیدی، علی (1402)، ارائه الگوی جلب مشارکت کارکنان در سازمان باتأکیدبر رویکرد رفتار سازمانی مثبت‌گرا، مطالعات رفتار سازمانی، 12(3): 213 ـ 246.

رزم‌طلب، ناصر (1402)، بررسی رابطه بین رفتار سازمانی مثبتگرا و عملکرد سازمانی بین معلمان و مدیرآموزگاران ابتدایی شهرستان سرعین، رفتار مثبت در سازمان‌های آموزشی، 1(3): 1 ـ 14.

رهنورد، فرج‌اله؛ معصومی، سمیه و حاجی‌پور، بهمن (1402)، تأثیر ارتباطات سازمانی بر مشروعیت سازمانی با نقش میانجی‌گری مسئولیت اجتماعی، فرایند مدیریت و توسعه، 36(1): 59 ـ 90.

شاه‌کرمی، محمود؛ سلیمانی، مجید؛ خاکساری، غلامرضا و افکار، عادل (1401)، تحلیل راهبردهای توسعه ارتباطات سازمانی مدیران وزارت ورزش و جوانان به‌منظور بهبود عملکرد کارکنان، پژوهش‌های معاصر در مدیریت ورزشی، انتشار آنلاین از 1 بهمن 1401.

غضنفری، احمد و مزروعی، حسین (1394)، بررسی عوامل مؤثر بر اثربخشی ارتباطات سازمانی در یک سازمان دولتی، مدیریت فرهنگ سازمانی، 13(2): 581 ـ 599.

کاظمی، سعید؛ عطایی، محمد؛ مهدوی، عبدالمحمد و سایه‌میری، کوروش (1399)، مدل رفتار سازمانی مثبت‌گرا در سازمان‌های دولتی و اولویت‌بندی آنها با‌تأکیدبر ارزش‌های اسلامی ـ ‌ایرانی، مجله دانشگاه علوم پزشکی ایلام، 28(1): 100 ـ 110.

کمالیان، امیررضا و کوهی‌خور، محمد (1395)، بررسی تأثیر رفتارهای مثبت‌گرا و بدبینانه بر نگرش شغلی و سازمانی، پژوهش‌های مدیریت عمومی، 9(33): 139 ـ 166.

مطهری، محمد‌لطیف (1400)، ارتباطات در سازمان های آموزشی ازمنظر اسلامی، دوفصنامه گفتمان فقه تربیتی، 13(22): 83 ـ 100.

ملک‌حسینی، یاسر (1402)، بررسی تأثیر رفتار سازمانی مثبت گرا در کاهش سکوت سازمانی در سازمان‌های دولتی استان ایلام، رویکردهای نوین در علوم مدیریت، 4(1): 39 ـ 55.

منفرد، محمود و خوراکیان، علی‌رضا (1393)، تأثیر رفتار سازمانی مثبت (POB) بر نگرش کارکنان نسبت به تغییر سازمانی (موردمطالعه: استانداری خراسان رضوی)، مطالعات رفتار سازمانی، 3 (3): 1 ـ 17.

نوریان، سیامک؛ عزمی‌منفرد، مرضیه و ذاکری، محمد (1400)، مؤلفه‌های اخلاق اسلامی‌در سازمان‌های دولتی ایران، شاهد اندیشه، 2(1): 133 ـ 1402.

یزدانی کاشانی، مهدی؛ خواستی، علی‌یزد و صادقی آرانی، زهرا (1401)، تأثیر ارتباطات اثربخش بر سکوت سازمانی (موردمطالعه: دبیران دوره‌ متوسطه‌ دوم شهرستان کاشان)، کارافن، 19(ویژه‌نامه): 415 ـ 439.

Reference

Austin, J. T., Wallace, B. S., Gilmore, B. N., & Bisel, R. S. (2020). The micro-skills of collective communication design work: An academic team’s development of sensebreaking messages. Communication Studies, 71(2), 295–314.

Bakker, A. B., & Schaufeli, W.B. (2016). Positive organizational behavior: Engaged employees in flourishing organizations. Journal of organization behavior, 29,147-154.

Dirzyte, A., & Patapas, A. (2022). Positive Organizational Practices, Life Satisfaction, and Psychological Capital in the Public and Private Sectors. Sustainability, 14, 488.

Dolamore, S., Lovell, D., Collins, H., & Kline, A. (2021). The role of empathy in organizational communication during times of crisis. Administrative Theory & Praxis, 43(3), 366-375.

Fasiha, A., Sarie, F., Suharto, S., Alisyahbana, A.Q., & Isma, A. (2023). How does Organizational Communication affect Job Satisfaction among Employees of Automotive Companies? Fundamental and Applied Management Journal, 1(2), 82-91.

Jafari, F., Salari, N., Hosseinian-Far, A., Abdi, A., & Ezatizadeh, N. (2021). Predicting positive organizational behavior based on structural and psychological empowerment among nurses. Cost Effectiveness and Resource Allocation, 19, 38

Lock, I. (2019). Explicating communicative organization-stakeholder relationships in the digital age: A systematic review and research agenda. Public Relations Review, 45(4), 101829.

Meena, A.R., Noori, S., & Barata, G. (2023). A Study on Positive Organizational Behaviour : Literature Review. International Journal of Applied Social Science, 10(10), 575-582.

Mikkelson, A. C., & Hesse, C. (2023). Conceptualizing and Validating Organizational Communication Patterns and Their Associations with Employee Outcomes. International Journal of Business Communication, 60(1), 287-312.

Nanwai, N., & Norouzzadeh, A. (2021). Analysis of the effect of effective organizational communication on work-life balance with the mediating role of occupational injuries in Sablan Social Security Hospital of Ardabil. Journal of Healthcare Management, 12(39), 39-78.

Pekkala, K. (2021). Managing the communicative organization: a qualitative analysis of knowledge-intensive companies. Corporate Communications: An International Journal, 25(3), 551-571.

Ramadanty, S., & Martinus, H. (2016). Organizational Communication: Communication and Motivation in the Workplace. Humaniora, 7(1), 77-86.

Samudra, L., Soraya, I., & Muntazah, A. (2023). Organizational Communication and Employees Differences: An Organizational Ethnography. American Journal of Multidisciplinary Research and Innovation, 3(2), 615-625.

Shonubi, O. A., Abdullah, N., Hashim, R. & Hamid, N. A. (2016). Psychological influence of organizational communication on employee job satisfaction and organizational commitment. Journal of human capital development, 9(1), 1-10.

Stranzl, J., Ruppel, C. & Einwiller, S. (2021). Examining the Role of Transparent Organizational Communication for Employees’ Job Engagement and Disengagement during the COVID-19 Pandemic in Austria. Journal of international crisis and risk communication research, 4(2), 271–308.

Tkalac Verčič, A., Verčič, D., Čož, S., & Špoljarić, A. (2024). A systematic review of digital internal communication. Public Relations Review, 50(1), 102400.

Zito, M., Ingusci, E., Cortese, C.G., Giancaspro, M.L., Manuti, A., Molino, M., Signore, F., & Russo, V. (2021). Does the End Justify the Means? The Role of Organizational Communication among Work-from- Home Employees during the COVID-19 Pandemic. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18, 1-20.