مطالعات رفتار سازمانی

مطالعات رفتار سازمانی

طراحی و تبیین مدل رفتاری مبتنی بر عقلانیت الهی و احساس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سعید خواجه فرد 1
یاسر سالاری 2
سنجر سلاجقه 3
1  دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، گرایش رفتار سازمانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرمان، کرمان، ایران.
2 استاد یار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرمان، کرمان، ایران .
3 دانشیار، گروه مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرمان، کرمان، ایران.
چکیده
در میان عوامل تأثیر گذار بر شکل‌گیری رفتار ، نقش «عقلانیت و احساساسات» از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. هدف از این پژوهش طراحی مدل رفتاری مبتنی بر عقلانیت الهی و احساس می‌باشد. روش تحقیق از نظر هدف، توسعه‌ای- کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی است. راهبرد این تحقیق کیفی و کمی می‌باشد. در مرحله کیفی با استفاده از روش فرایند چرخه‌ای تحلیل و با بهره گیری از فن دلفی، رفتارهای شناسایی شده حاصل از عقلانیت الهی و احساس، به چهار دسته‌ی: متعالی، پسندیده، ناپسند و پَست طبقه‌بندی شد و روایی محتوایی مدل توسط 14 نفر از خبرگان آگاه به موضوع تایید گردید. جامعه‌ی آماری تحقیق شامل 1477 نفر از کارکنان شرکت توزیع برق شیراز می‌باشد که نمونه 313 نفری به روش تصادفی انتخاب گردید. جمع‌آوری و تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از پرسشنامه و بوسیله نرم افزارهای SPSS-23 و PLS-3 و با روش مدل‌سازی معادلات ساختاری انجام شد. یافته‌ها نشان داد عقلانیت الهی کارکنان بر رفتارهای پسندیده، ناپسند و پَست اثرگذار است. از سوی دیگر، اثر عقلانیت الهی کارکنان بر رفتار متعالی و همچنین احساسات کارکنان بر رفتارهای چهارگانه تایید نشد که پس از آسیب شناسی، پیشنهاداتی برای تقویت رفتار متعالی کارکنان ارائه گردید.
کلیدواژه‌ها
عقل
عقلانیت الهی
احساس
رفتار
موضوعات

عنوان مقاله English

Designing and explaining a behavioral model based on divine rationality and emotion

نویسندگان English

saeed khajehfard 1
yaser salari 2
sanjer salajeghe 3
1 PhD Student in Public Administration, Organizational Behavior, Faculty of Management, Azad University, Kerman, Iran
2 Department of Islamic Philosophy and Theology, Azad University, Kerman Branch, Kerman, Iran
3 Associate Professor, Department of Management, Islamic Azad University, Kerman Branch, Kerman, Iran
چکیده English

Among the factors influencing the formation of behavior, the role of "rationality and emotions" is of particular importance. The purpose of this study is to design a behavioral model based on divine rationality and emotion. The research method is developmental-applied in terms of purpose and descriptive in terms of nature and method. The strategy of this research is qualitative and quantitative. In the qualitative stage, using the method of cyclical analysis process and using Delphi technique, the identified behaviors resulting from divine rationality and emotion were classified into four categories: transcendent, pleasing, distasteful, and inferior, and content validity. The model was approved by 14 knowledgeable experts. The statistical population of the study includes 1477 employees of Shiraz Electricity Distribution Company, of which a sample of 313 people was randomly selected. Data were collected and analyzed using a questionnaire by SPSS-23 and PLS-3 software and structural equation modeling. The findings showed that the divine rationality of employees affects good, bad and bad behaviors. On the other hand, the effect of employees 'divine rationality on transcendent behavior as well as employees' feelings on the four behaviors was not confirmed. After pathology, suggestions were made to strengthen the transcendent behavior of employees.

کلیدواژه‌ها English

intellect
Divine rationality
Feeling
behavior
  1. احمدی گیوی، حسن؛ دهخدا، علی‌اکبر؛ شهیدی، سیدجعفر و معین، محمد (1377)، لغتنامه، تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه.
  2. بهارنژاد، زکریا (1390)، عقل و دین ار دیدگاه فارابی، فصلنامه علمی- پژوهشی دانشگاه قم، سال دورازدهم، شماره چهارم: 69-89.
  3. ترک‌زاده، جعفر (1388)، روش پژوهش فرایند چرخه‌ای تحلیل، روشی برای گردآوری، تحلیل و استنتاج از داده‌های کیفی پُربُعد در مسیر توسعه دانش مدیریت اسلامی، فصلنامه علمی-پژوهشی روش‌شناسی علوم انسانی، سال15، شماره 61: 123- 142.
  4. جوادی آملی، عبدالله (1390)، گزیده‌ای از منزلت عقل در هندسه معرفت دینی، قم: دفتر نشر معارف.
  5. خالق‌خواه، علی (1393)، رابطه عقل و دین از دیدگاه غزالی و اشارات آن در تربیت دینی براساس باورهای ایمان‌گرایانه غزالی، پژوهش‌های علم و دین، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال پنجم، شماره دوم، پاییز و زمستان 1393: 111-130.
  6. خیری، بهرام (١٣٧٧)، «بررسی تئوریک عقلانیت در مدیریت دینی»، پایان­نامه، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
  7. رابینز، استیفن (1388)، مبانی رفتار سازمانی، ترجمه علی پارسیان و سیدمحمد اعرابی، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
  8. رحیم‌پور ازغدی، حسن(1388)، عقلانیت، تهران: انتشارات فردا.
  9. رحیمی، احسان و حسینی، قردین (1398)، تحلیل ابعاد و مؤلفه­های عقلانیت مبتنی‌بر روایات معصومین علیهم‌السلام، دوفصلنامه علمی-پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی، سال 11، شماره 21، بهار و تابستان 1398: 69-88.
  10. رضاییان، علی (1379)، مدیریت رفتار سازمانی، تهران: انتشارات علم و ادب.
  11. رضاییان، علی (1395)، مبانی مدیریت رفتار سازمانی، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).
  12. رئیسی، مهدی و شفیعی، معصومه (1394)، «مدیریت رفتار در پرتو آیات قرآن»، دومین کنفرانس ملی و اولین کنفرانس بین‌المللی پژوهش­های نوین در علوم انسانی، 22 خرداد 1394.
  13. طباطبایی، محمدحسین (1396)، بررسی‌های اسلامی به کوشش سیدهادی خسروشاهی، قم: دارالتبلیغ اسلامی، چاپ اول.
  14. عبدالهی نیسیانی، علی (1395)، تحلیلی قرآنی در تبیین مدل ابهام‌گریزی انسان به‌عنوان یک مدل توصیفی از رفتار انسان، فصلنامه علمی- پژوهشی تعامل انسان و اطلاعات، دوره4، شماره2: 17-30.
  15. فارس، احمد‌بن‌فارس (١٣89)، معجم مقایس اللغه، قم: دارالکتب العلمیه.
  16. فراهیدی، خلیل‌بن‌احمد (١۴١۴ق)، العین، ج٢، قم: نشر اسوه.
  17. قلی‌پور، آرین (1388)، مدیریت رفتار سازمانی (رفتار فردی)، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی.
  18. کانمن، دنیل (2011)، تفکر سریع و آهسته، ترجمه نغمه رضوی (1398)، تهران: هورمزد.
  19. مدرسی، فاطمه (1387)، از واج تا جمله، تهران: انتشارات چاپار، چاپ دوم.
  20. مردمی، ابوالقاسم (1384)، در جستجوی مدل رفتاری در دعای مکارم‌الاخلاق، مجله دانشکده علوم انسانی، سال چهاردهم، شماره 60، سال چهاردهم: 33-44.
  21. مولودیان، علی (1400)، آسیب‌شناسی مشکلات رفتاری کارکنان در مصاحبه با رئیس کمیته انضباط کار شرکت توزیع برق شیراز (مصاحبه مورخ 15/2/1400).
  22. نقی‌پورفر، ولی‌الله و موسوی مقدم، سیدمحمد (1394)، گزینش مدیران و کارکنان ازمنظر اسلام با رویکرد به مؤلفة عقلانیت الهی به‌عنوان کلان شاخص شایسته‌سالاری، فصلنامه مدیریت فرهنگ سازمانی، دوره 14، بهار 1395: 203 – 226.
  23. نقی‌پورفر، ولی‌الله (1377)، پژوهشی پیرامون تدبر در قرآن، قم: انتشارات اسوه.
  24. نیسی، عبدالحسین؛ آذر، عادل؛ مقبل، عباس و نقی‌پورفر، ولی‌ا... (1399)، تبیین مدل ارزیابی عقلانیت در سازمان با رویکرد اسلامی، فصلنامه توسعه اجتماعی، دوره14، شماره3، بهار99: 187-214.
  25. واعظی، رضا و محمدی، حامد (1392)، تأملی در مفهوم عقلانیت در سازمان، ماهنامه اجتماعی، اقتصادی، علمی و فرهنگی کار و جامعه، شماره 158، تیرماه 1392: 85-112.
  26. وزیری، المیرا؛ ذاکری، مرضیه و رجبی‌پور میبدی، علی‌رضا (1399)، واکاوی اثر ویژگی‌های شغل و استرس شغلی با میانجی‌گری کار عاطفی در پرستاران بیمارستان شریعتی استان اصفهان، فصلنامه بهداشت و ایمنی کار، جلد10، شماره 1: 1-11.
  27. هایت، جاناتان (2006)، فرضیه خوشبختی: یافتن حقیقت مدرن در خرد باستان، ترجمه سانار فرشیدفر، (1399)، تهران: نشر نوین.
  28. Ashkanasy, N. M., Hartel, C. E. J., Daus, C. S. 2002., "Diversiti and emotion: the new frontiers in organizational behavior research". Journal of management, 28: 307-38
  29. Ching, C. L., & Chan, V. L. (2020). Positive emotions, positive feelings and health: A life philosophy. Linguistics and Culture Review, 4(1), 1-14. https://doi.org/10.37028/lingcure.v4n1.16 
  30.  Duncan Kerr, Alison(2021). Philosophical Psychology, Published online: 24 Apr 2021, Pages 453-473
  31. Dipadova, L. N. (1996). Toward a Weberian management Theory: Lesson from Lowell Bennions neglected Masterwork, Journal of Management History, Vol.2 No.1, P.P 66-67
  32. Ekman, P. (1992). An argument for basic emotions. Cognition and Emotion, 6; 169-200
  33. Frijda, N. H. (1993). Moods, emotion episodes, and emotions. In M. Lewis and I. M. Haviland. (Eds.), Handbook of emotions. 381-403. New York: Guilford Press.
  34. Oishi, S., Diener, E. & Napa Scollon, C. (2004). Cross-situational consistency of affective experiences across cultures. Journal of Personality and Social Psychology, 86: 460-72.
  35. Frederichson, H.G. and Simth, K.B.(2003). The P.A. Theory Primer , Oxford:Westview, P.P 162- 165
  36. Gabriel, Yiannis. (2005). Glass Cages and Glass Palaces: Images of Organization in Image-Conscious Times, Organization articles, London, Thousand Oaks, CA and New Delhi, Volume 12(1): 9–27 ISSN 1350–5084
  37. Gergen, K.J. and Joseph, T. (1996). Organizational Scince in a Postmodern context organizationa l. Draft copy for Journal of Applied Behavioral Science, 1996, 32, 356-378.. 
  38. Gurgel, Gianfrancesco. (2020). Pleasure and Suffering in the work of the reference center specialized insocial assistance, International Journal of Advanced Engineering Research and Science (IJAERS) [Vol-7, Issue-3, 2349-6495(P) 
  39. Izard, C. E. (1992). Basic Emotions, Relations among Emotions, and Emotion Cognition Relations. Psychological Review, 100/1: 68-90
  40. Levine, Emma; Barasch, Alixandra; Rand, David; Berman, Jonathan and Small, Deborah (2018). Signaling Emotion and Reason in Cooperation, Journal of Experimental Psychology: General 2018, Vol. 147, No. 5, 702–719
  41. Liu, Fen. (2021). Rationality and Emotions: A Model of Inner Games and Ego Identity, Electronic copy available at: https://ssrn.com/abstract=3760715 , 68 Pages Posted: 26 Mar 2021 Last revised: 16 Jun 2021
  42. Mario Garcés and Lucila Finkel. (2019). Emotional Theory of Rationality, Frontiers, Published online 2019 Apr 5. doi: 10.3389/fnint.2019.00011
  43. Moreira DA, Tibles HB, Brito MJM. (2020). Pleasure-suffering duality in stricto sensu raduate programs in nursing: between bridges and walls. Rev Bras Enferm. 2020;73(2):e20180533. doi: http://dx.doi.org/10.1590/0034-7167-2018-0533
  44. Martins dos Santos, Carolina; Barbosa, Macêdo Kátia; Mesquita, Simone Maria Moura and Faria Gurgel, Gianfrancesco. (2020). Pleasure and Suffering in the work of the reference center specialized insocial assistance, International Journal of Advanced Engineering Research and Science (IJAERS) [Vol-7, Issue-3, Mar-2020]. 73.28ISSN: 2349-6495(P) 
  45. Nadler, D., & Tushman, M. (1980). A model for di- agnosing organizational behavior. Organizational Dynamics, 9 (2), 35-51
  46. Nunnally, J. C. (1978). Psychometric theory. New York: McGrawHill
  47. Snellen, I. (2002). Conciliation of rationalities: The essence of public administration; Administrative Theory & Praxis, Vol. 24, No. 2 , 2002.
  48. Stenmark, M. (1995). Rationality in Science, Religion, and Everyday Life, Notre Dame: IN: Notre Dame Press.
  49. Tomasi1, Manueli, Rissi, Vanessa & Pauli, Jandir. (2020). Influence of organizational support on the experiences of pleasure and suffering at work in a hospital context, Revista Psicologia: ganizações & Trabalho (rPOT), Psychology: Organizations and Work Journal Revista Psicología: Organizaciones y Trabajo, SSN 1984-6657 - https://doi.org/10.17652/rpot/2020.3.18253
  50. Totaro, Paolo. (2021). Emotion, rationality, and social identity: a theoretical–methodological proposal for a cognitive approach, Cognitive Processing volume 22, pages 579–592
  51. Weiss, H. M. and Cropanzano, R. J. (1996). Affective events theory: A theoretical discussion of the structure, causes, and consequences of affective experience at work. In B. M. Staw and L. L. Cummings. (Eds.), Research in Organizational Behavior. Vol. 18, Greenwich,CT: JAI Press. 1-74.
  52. Xiong, Guoqiang, Liu, Yuxi and Liu, Xi (2014), The Meta-Analysis on the Effect of Emotion on Rational Person Behavior in the Decision Neuroscience Perspective, The Open Cybernetics & Systemics Journal, 2014, 8, 1123-1128.
  53. Zeineddine, Fouad Bou and Leach, Colin Wayne. (2021). Feeling and thought in collective action on social issues: Toward a systems perspective, wiley, First published: 31 May 2021, https://doi.org/10.1111/spc3.12622.
  54.  
  55.  
مطالعات رفتار سازمانی
دوره 11، شماره 3 - شماره پیاپی 43
پاییز
پاییز 1401
صفحه 1-30